In een opmerkelijke beleidswending overweegt de federale regering om de Brusselse gewestregering te vervangen door een raad van bestuur. Het voorstel komt er na maandenlange politieke impasse en moeizame onderhandelingen, die opnieuw de structurele complexiteit van de Brusselse machtsverhoudingen hebben blootgelegd.
Volgens bronnen binnen de federale administratie groeit de overtuiging dat het klassieke model van coalitievorming onvoldoende slagkracht biedt in een context van versnipperde partijlandschappen en tegengestelde belangen tussen de verschillende taalgroepen. “De wachttijd voor het vormen van een regering is niet alleen bestuurlijk inefficiënt, maar ondermijnt ook het vertrouwen van burgers en investeerders,” klinkt het.
Het voorgestelde model zou de Brusselse regering vervangen door een compacte raad van bestuur, naar analogie met governance-structuren in de private sector. Deze raad zou bestaan uit een beperkt aantal leden met duidelijke mandaten en resultaatsverplichtingen.
Opvallend is de voorgestelde samenstelling. Vlaanderen zou, in lijn met zijn demografische en economische gewicht, meer zetels krijgen dan Wallonië. Tegelijk wordt expliciet voorzien in de aanstelling van drie onafhankelijke bestuurders. Deze zouden gerekruteerd worden uit het buitenland en beschikken over een profiel als professor, ondernemer of socioloog. Hun rol zou erin bestaan om als neutrale stemmen strategische langetermijnvisie te waarborgen en politieke blokkeringen te doorbreken.
Voorstanders van het model wijzen op de potentiële voordelen: snellere besluitvorming, meer accountability en een sterker focus op beleidsuitvoering. “We moeten durven nadenken over alternatieven wanneer het bestaande systeem structureel vastloopt,” aldus een betrokken beleidsmaker. “Brussel verdient een bestuur dat functioneert, niet één dat verlamd raakt door institutionele evenwichten.”
Critici reageren echter terughoudend en waarschuwen voor een uitholling van de democratische legitimiteit. Het vervangen van een verkozen regering door een benoemde raad zou volgens hen een fundamentele breuk betekenen met het huidige staatsbestel. Ook de vraag wie de onafhankelijke bestuurders selecteert, en op basis van welke criteria, blijft voorlopig onbeantwoord.
Hoewel het voorstel zich nog in een verkennende fase bevindt, zou het binnenkort op de agenda komen van een interministeriële werkgroep rond institutionele hervormingen. Of het effectief tot concrete plannen leidt, valt nog af te wachten.
Eén ding is zeker: het debat over de bestuurbaarheid van Brussel is opnieuw volop geopend.
Guido Vernant
