Raden van bestuur bevinden zich op een keerpunt. Toezicht houden volstaat niet langer, vooruitdenken wordt een vereiste. Helle Bank Jorgensen, global managing director of Board Development bij Board Intelligence en gastspreker de Governance Summit van 29 mei, legt uit hoe bestuurders zich kunnen wapenen tegen gestapelde risico’s zoals klimaatverandering, AI en geopolitieke instabiliteit. Ze belicht waarom moed, verbeeldingskracht en menselijkheid essentiële competenties zijn voor de moderne bestuurskamer.
Hoe ziet u de rol van raden van bestuur de komende vijf jaar evolueren?
Helle Bank Jorgensen: “Raden van bestuur zullen moeten evolueren van reactieve toezichthouders naar proactieve beheerders van langetermijnwaardecreatie. De tijd van simpelweg ‘zetelen in een raad’ is voorbij. Bestuurders moeten inzicht hebben, vooruitziend zijn en de moed hebben om moeilijke vragen te stellen. Niet moeilijk in de zin van agressief, maar vragen die ongemakkelijk zijn en mensen echt aan het denken zetten.
Dat wordt duidelijk wanneer je kijkt naar de grote risico’s van vandaag. Op het World Economic Forum in Davos viel opnieuw op hoe vaak klimaatrisico’s worden doorgeschoven naar de toekomst, alsof het iets is voor over tien jaar. Dat is het niet. Klimaat, biodiversiteit, AI en geopolitieke instabiliteit versterken elkaar en laten zich niet langer los van elkaar behandelen. Alles convergeert. Deze risico’s komen vaak samen op onverwachte momenten, wat ik ‘stacked risk’ noem. Ze stapelen zich op en kunnen tegelijk toeslaan, waardoor de impact veel groter is dan wanneer je ze afzonderlijk zou bekijken.”
Wat betekent dat concreet voor raden van bestuur?
Helle Bank Jorgensen: “Ze zullen capaciteit moeten opbouwen om complexe, systemische risico’s te begrijpen, maar ook om de kansen te zien die daaruit voortkomen. We zullen meer scenarioplanning zien, meer stakeholderbetrokkenheid en een verschuiving van louter compliance naar veerkracht en aanpassingsvermogen. We leven in een wereld waarin continu dingen op ons afkomen als gestapelde risico’s. Ik vergelijk het vaak met een flipperkast: de bal stuitert overal op en elke keer beland je in een nieuwe wereld. Het is alsof je plots in een compleet nieuwe ‘Matrix’ belandt. Je moet voortdurend schakelen tussen verschillende scenario’s. Raden van bestuur moeten leren om zich in die dynamiek staande te houden.”
Hoe kunnen raden zich voorbereiden op die gestapelde risico’s?
Helle Bank Jorgensen: “Door anders te kijken naar wat een goede bestuurder vandaag nodig heeft. Competentie blijft belangrijk, maar nieuwsgierigheid, moed, compassie en zorg voor anderen zijn minstens even essentieel. Financiële expertise en kennis van compliance zijn nodig, maar future-fit bestuurders begrijpen ook thema’s als klimaat, biodiversiteit, cyberrisico’s, mensenrechten, AI, ethiek en nieuwe technologieën. Niet als experts, maar wel voldoende om een geïnformeerd gesprek te voeren.Daarnaast is emotionele intelligentie enorm belangrijk. Het gaat er niet om alle antwoorden te hebben, maar om de juiste vragen te stellen en te weten waar inzichten te vinden zijn.
“De echte verschuiving gebeurt wanneer raden stoppen met focussen op prestaties uit het verleden en beginnen nadenken over regeneratieve businessmodellen”
Tijdens Davos spraken we over wat iemand omschreef als een ‘EQ for love’: emotionele intelligentie gecombineerd met liefde voor de wereld en voor het bedrijfsleven. Dat klinkt misschien soft, maar in een bestuurskamer ben je eerst en vooral een mens. Je neemt beslissingen die impact hebben op mensen van wie je houdt. De boardroom is misschien wel de krachtigste plek in een organisatie. Bestuurders zijn er voor de lange termijn. Het zijn misschien niet altijd dezelfde personen, maar de raad moet het bedrijf begeleiden van waar het vandaag staat naar waar het zou moeten zijn. Zoals ik in Davos zei: ‘wie voorbereid is, kan kansen benutten en risico’s beperken’.”
Raden focussen vaak sterk op rapportering en minder op nieuwe businessmodellen. Hoe kan die verschuiving plaatsvinden?
Helle Bank Jorgensen: “Rapportering is belangrijk – ik ben zelf accountant van opleiding en bedrijfsjurist – maar het is de vloer, niet het plafond. Raden moeten evolueren van checkbox-denken naar wat ik outcome-based governance noem. Dat betekent fundamentele vragen stellen: draagt ons businessmodel bij aan het oplossen van problemen of creëert het nieuwe? En hoe zit dat, niet alleen binnen het bedrijf, maar over de hele waardeketen?
Die discussie gaat niet alleen over goed of slecht doen, maar ook over de robuustheid van het businessmodel. Als je de laatste vis uit de oceaan haalt, is dat geen duurzaam model. Daar komen ethische vragen bij. De echte verschuiving gebeurt wanneer raden stoppen met focussen op prestaties uit het verleden en beginnen nadenken over regeneratieve businessmodellen die gedeelde waarde creëren voor mensen, planeet en winst. Dat vraagt verbeeldingskracht, interdisciplinair denken en moedige gesprekken over wat heruitgevonden moet worden. Veel bedrijven blijven te lang vasthouden aan een oude “cash cow”. Maar dingen gaan snel. Wie niet blijft innoveren, verliest terrein. Bestuurders moeten beseffen dat wachten op alle informatie om een beslissing te nemen geen optie is. Dingen gebeuren al en wie te lang wacht, mist de kans om bij te sturen.”
Wat betekent waardecreatie voor alle stakeholders in zo’n complexe wereld?
Helle Bank Jorgensen: “Het betekent dat raden zich afvragen welke waarde ze creëren of ontnemen aan alle stakeholders, inclusief toekomstige generaties en de planeet. Hun visie op materialiteit moet breder worden, met klimaat, natuur en governance als geïntegreerde thema’s. In Davos maakte ik deel uit van de Future Council van het World Economic Forum, waar we nieuwe principes rond klimaat- en natuurgovernance lanceerden. Echte stakeholdergovernance verbindt het doel van het bedrijf met het langetermijnwelzijn van samenleving en milieu. Winst ten koste van mensen of natuur is kortetermijndenken. Raden moeten zich ook de vraag stellen wat hun eigen doel is: waarom zijn we hier en wat wordt er van ons verwacht?”
Hoe organiseer je als raad kritische dialoog en diverse perspectieven organiseren zonder te verzanden in besluiteloosheid?
Helle Bank Jorgensen: “Het begint met een duidelijk doel. Raden moeten bewust ruimte maken voor meningsverschillen, altijd op basis van respect en een gedeelde visie. De samenwerking moet collaboratief zijn, niet competitief. De voorzitter speelt een cruciale rol: hij faciliteert vertrouwen, zorgt ervoor dat alle stemmen gehoord worden en bewaakt de dynamiek aan de bestuurstafel. Zo worden diverse inzichten omgezet in strategisch vooruitzicht. In combinatie met sterke governance, outcome-based KPI’s en duidelijke waarden, versterken die uiteenlopende perspectieven de veerkracht van een organisatie. Discussies over boarddynamiek moeten regelmatig plaatsvinden, zeker omdat er voortdurend nieuwe mensen en inzichten bijkomen. Het feit dat één persoon iets weet, betekent niet dat iedereen het weet.”
“In een bestuurskamer ben je eerst en vooral een mens. Je neemt beslissingen die impact hebben op mensen van wie je houdt”
Wat maakt sterke raden uiteindelijk succesvol?
Helle Bank Jorgensen: “Sterke raden luisteren: naar elkaar, naar stakeholders en naar de volgende generatie. Ze blijven leren, zijn nieuwsgierig over disciplines heen en durven vragen te stellen. Moed is daarbij essentieel: leiden met moed, niet alleen met compliance. Ze focussen op het soort bedrijf dat ze willen bouwen, niet op de waan van de dag of op aandelenkoersen. Zonder concrete bedrijven te noemen, zie je zowel bij private als publieke organisaties raden die transparant zijn over hun waarden en langetermijnvisie. Ze maken duidelijk welk type bedrijf ze willen zijn, welke investeerders en klanten daarbij passen en waar ze strategisch naartoe willen.”
Stel dat u een historische figuur mag uitnodigen voor lunch. Wie kiest u?
Helle Bank Jorgensen: “Ik zou er twee willen uitnodigen: Nelson Mandela en Jamsetji Tata, de visionaire oprichter van de Tata Group. Ik zou met hen spreken over ethisch leiderschap, intergenerationele impact en hoe bedrijven een kracht voor het goede kunnen zijn. Ik zou hen vragen wat hen als leiders gevormd heeft en hoe ze hun doel trouw zijn gebleven. Deze leiders belichamen stewardship, visie en menselijkheid. Bij dat gesprek zou ik kiezen voor Indiaas eten: brood, linzen en andere traditionele gerechten.”
Waarom zouden bestuurders uw keynote op de Governance Summit niet mogen missen?
Helle Bank Jorgensen: “De bestuurskamer wordt voor onze ogen hertekend. Wie relevant wil blijven als bestuurder en steward van de toekomst, heeft inzicht en vooruitziendheid nodig. Mijn keynote wil inspireren, uitdagen en bestuurders uitrusten met handvatten om verantwoordelijk te leiden in een wereld waar het tempo van verandering alleen maar toeneemt.”
Ook zin om naar de Governance Summit te komen op 29 mei 2026 in Antwerpen?
Schrijf je dan in via www.governancesummit.be
Helle Bank Jorgensen is de oprichter van Competent Boards, het onderwijsplatform dat in 2025 werd overgenomen door Board Intelligence, en leidt nu de wereldwijde Board Development-praktijk van Board Intelligence. Ze is een internationaal erkende stem op het vlak van governance, duurzaamheid, klimaat en natuur en schreef in 2022 Stewards of the Future: A Guide for Competent Boards. Haar recentste boek heet The Future Boardroom: How to Tansform in Turbulent Times.
Tekst: Melanie De Vrieze
