Het bericht kwam via LinkedIn, netjes geschreven, persoonlijk, met exact de juiste toon. Geen spelfouten, geen overdreven superlatieven, geen klassieke rode vlaggen. Een gerenommeerd bedrijf zocht een ervaren bestuurder voor een strategisch en bijzonder interessant en lucratief bestuursmandaat. De afzender kende het parcours van de gecontacteerde persoon opvallend goed: eerdere functies, sectorervaring, zelfs elementen uit het publieke professionele profiel waren zorgvuldig verwerkt. En sloten bijna perfect aan bij het gezochte profiel van een onafhankelijk bestuurder dat netjes was uitgeschreven. Precies genoeg info om geloofwaardig te zijn. En precies het juiste om wantrouwen te neutraliseren.
Het bedrijf bestond. De naam klopte. Het mandaat bestond niet. De recruiter evenmin.
Dit is geen geïsoleerd incident. Het is een patroon dat sneller groeit dan veel bestuurders beseffen.
Een fraude die zich niet verstopt, maar juist uitblinkt met geloofwaardigheid
Klassieke oplichting verraadt zichzelf vaak nog door slordigheid: slechte taal, onwaarschijnlijke bedragen, een overdreven gevoel van urgentie. De fraude die vandaag bestuurders, en ervaren executives viseert, doet net het omgekeerde. Ze bouwt vertrouwen op, soms over weken of maanden. Ze gebruikt de naam van bestaande, gerespecteerde organisaties. Ze spreekt de taal van de sector en de executives. En dankzij generatieve AI is ze vaak foutloos.
De cijfers onderstrepen dat die evolutie geen indruk is, maar een realiteit. LinkedIn rapporteert periodiek dat tientallen miljoenen nepaccounts worden geblokkeerd en verwijderd, grotendeels nog voor gebruikers ze zien. In België meldde het Centrum voor Cybersecurity België dat Safeonweb in 2025 bijna 10 miljoen verdachte berichten ontving. Cybercriminelen zetten daarbij steeds vaker AI in om phishingberichten te personaliseren en overtuigender te maken, tot en met deepfake-audio en -video die de stem of het beeld van top professionals nabootsen.
De zaak die begin 2026 de aandacht trok van het federaal parket en het CCB maakte dat nog tastbaarder: de identiteit van publieke topfiguren werd misbruikt om hoogwaardigheidsbekleders, Belgische families en bedrijfsleiders via telefoon, email en whatsapp, op bedrieglijke wijze geldsommen te ontfutselen. De slachtoffers waren niet willekeurig gekozen. Ze werden geselecteerd op basis van hun profiel, netwerk en ‘potentiële waarde’. Het is eenzelfde onderliggend mechanisme dat ook speelt wanneer ‘nep-recruiters’ bestuurders viseren: niet iedereen wordt benaderd, wel wie geloofwaardig én potentieel waardevol genoeg is.
Waarom precies bestuurders ook het doelwit zijn
Uitvoerende en niet uitvoerende bestuurders beschikken over alles wat voor een fraudeur interessant is: netwerk, autoriteit, en informatie. Hun kennis en contacten zijn waardevol. Hun handtekening, hun geloofwaardigheid en hun toegang tot vertrouwelijke informatie zijn dat evenzeer. En net omdat zij gewend zijn om benaderd te worden voor nieuwe mandaten of strategische rollen, ligt de psychologische drempel om zo’n bericht ernstig te nemen vaak iets lager dan bij een doorsnee phishingmail.
Specialisten spreken in dat verband over whaling: spearphishing gericht op de grote vissen, hooggeplaatste of invloedrijke doelwitten, zoals topmanagers en bestuurders. De gebruikte technologie is in korte tijd toegankelijker en overtuigender geworden. Voor voice cloning volstaat vandaag soms al een korte geluidsopname. Deepfake-video’s zijn geen futuristisch doembeeld meer, maar een reëel instrument in criminele campagnes. Wat vroeger amateuristisch was, is vandaag een geraffineerd schaalbaar businessmodel. In veel gevallen zien we hetzelfde patroon: eerst vertrouwen opbouwen, en daarna gevoelige informatie vragen.
Het verhaal achter de cijfers
Wie denkt dat dit alleen herkenbaar is wanneer er snel om geld wordt gevraagd, onderschat hoe geraffineerd zulke benaderingen intussen zijn. In een concrete anonieme getuigenis van een bekend bestuurder die recent werd gecontacteerd via LinkedIn, begon alles met een profiel dat opvallend goed aansloot bij zijn ervaring. Er werd verwezen naar sectorale expertise, internationale context en de ervaring in governance dat haast op maat geschreven leek. Dat er tegelijk ook elementen in voorkwamen die niet helemaal strookten met zijn werkelijke parcours, leek aanvankelijk nog verklaarbaar: het gezochte mandaat zou nu eenmaal een combinatie van ervaringen vereisen. Wat volgde was niet één grove fout maar een reeks kleine plausibele stappen waarbij info werd verzameld en vertrouwen gecreëerd. Doel een dossier vol gegevens dat rechtstreeks bruikbaar is voor identiteitsfraude, of erger voor chantage.
De eerste echte aarzeling ontstond niet door één grote ongerijmdheid, maar door een reeks kleinere signalen. De voorgespiegelde vergoeding was uitzonderlijk hoog naar Belgische normen Maar, omdat het een ‘non executive director’-mandaat was voor een grote internationale organisatie en de nep recruiter uit de VS kwam, niet onmogelijk. De identiteit van de achterliggende organisatie bleef afgeschermd. Vooraleer verdere informatie zou worden gedeeld, moest eerst een geheimhoudingsovereenkomst worden ondertekend.
Daarna zou een tweede fase volgen waarin de kandidaat zijn meerwaarde uitvoerig moest toelichten, recente ervaringen moest duiden en zijn geschiktheid inhoudelijk moest onderbouwen. Dat alles werd voorgesteld als normaal binnen een discretiegevoelig searchproces. De communicatie bleef uiterst correct en professioneel. Net daarin schuilt het gevaar. Niet in één flagrante vraag, maar in een opeenstapeling van schijnbaar redelijke stappen. Een kennismakingsgesprek. Een verzoek om een biografie of cv. Vragen over actuele mandaten, concrete verantwoordelijkheden en strategische dossiers. De suggestie dat een externe governance professional kon worden ingeschakeld om de kandidatuur professioneel te documenteren en verder te ondersteunen. Zelfs de vraag dat de kandidaat die begeleiding zelf zou financieren, werd ingebed in een verhaal over onafhankelijkheid en zorgvuldigheid.
Voor wie vertrouwd is met executive search klinkt veel (maar niet alles) daarvan niet per definitie absurd. Dat is precies waarom deze fraudevorm werkt. Ze parasiteert niet op naïviteit, maar op professionele gewoontes. Ze gebruikt de codes van discretie, reputatie en selectie om informatie los te krijgen die nooit in verkeerde handen zou mogen belanden.
In de getuigenis waar ik naar verwijs, (waar nog geen naam van opdrachtgever werd genoemd in de eerste contacten) werd de benaderde bestuurder uiteindelijk alert door een combinatie van elementen en de bespreking met en het onderzoek door een lokale search professional: een iets te genereuze vergoeding, een vreemde asymmetrie in de manier waarop de expertise werd voorgesteld, het aandringen op werken met een professionele executive writer die de bio (lees gezochte gegevens) zou optimaliseren voor de opdrachtgever, een kleine anomalie in de documenten zelf, en uiteindelijk een niet opvallende fout in het mailadres (één letter verschil in de naam).
Ondertussen bleek ook uit het onderzoek van de geconsulteerde search professional dat het kantoor in de VS bestond en ook iemand met de naam van de recruiter, alsook van de voorgestelde executive ghostwriter, maar dat deze niet aan elkaar konden worden verbonden. Toen er op aanraden van de professional door de kandidaat-bestuurder een aantal kritische vragen werden gesteld, vooraleer verder info te delen, viel de communicatie meteen stil. Er kwam geen verduidelijking, geen rechtzetting, geen vervolg. Het contact verdween even abrupt als het was begonnen. De recruiter bestond niet echt, de naam van het kantoor was “geleend”.
Dat is meer dan een ongemakkelijke realiteit. Het toont hoe klein het verschil soms is tussen gezonde professionele nieuwsgierigheid en een proces waarin men stap voor stap vertrouwelijke informatie prijsgeeft. Nog voor er sprake is van geld, kan de schade al aanzienlijk zijn. Gegevens over carrière, identiteit, netwerk, bestuurscontext of interne gevoeligheden zijn op zichzelf al bruikbaar voor identiteitsfraude, gerichte manipulatie, chantage of een volgende aanval op de organisaties waarin de bestuurder mandaten heeft.
Te veel bestuurders zijn zich hiervan onvoldoende bewust, te weinig bestuurders maken dit bespreekbaar uit belemmerende schaamte. Te veel bestuursorganen blijven dit behandelen als een IT-vraagstuk, iets voor de CISO of de cybersecurityverantwoordelijke.
Dat is een misvatting. Wat hier op het spel staat, is niet alleen de technische beveiliging van systemen, maar de persoonlijke, professionele en financiële blootstelling van bestuurders zelf en, in het verlengde daarvan, de reputatie en operationele veiligheid van de organisaties waarbij zij betrokken zijn en hun executives.
Denk het scenario door. Een bestuurder deelt, in de overtuiging dat hij zich in een legitiem selectieproces bevindt, gevoelige persoonsgegevens en professioneel relevante informatie met een fraudeur die zich voordoet als een geloofwaardige tussenpersoon. Die gegevens kunnen worden gebruikt voor identiteitsfraude op naam van die bestuurder, voor latere sociale manipulatie, of als opstap naar een nog geloofwaardiger aanval op collega’s, medewerkers of financiële processen. De schade stopt dus niet bij de persoon. Ze sijpelt door naar het bestuur, de organisatie en de stakeholders die op dat bestuur vertrouwen.
Toch staat deze kwetsbaarheid zelden structureel op de agenda. Er is aandacht voor operationele cyberrisico’s, voor GDPR, voor brede compliance verplichtingen. Maar de heel specifieke kwetsbaarheid van de bestuurder als persoonlijk doelwit van sociale manipulatie krijgt vaak onvoldoende plaats in het governancegesprek. Het is een blinde vlek die moeilijk nog te verantwoorden valt.
Geloofwaardig, discreet, professioneel én frauduleus. Wat kan helpen?
Een paar principes die elke bestuurder, elke raad zich eigen zou moeten maken.
Verifieer altijd via een onafhankelijk kanaal. Wie zegt op te treden namens een gerenommeerd bedrijf of searchbureau, moet ook extern verifieerbaar zijn. Bel het officiële nummer op de website, bevestig dat de contactpersoon daar gekend is, en vertrouw nooit uitsluitend op contactgegevens of links die door de afzender zelf worden aangeleverd.
Beschouw “dit voelt geloofwaardig” niet als een controlemechanisme. Net omdat deze fraude vandaag foutloos, gepersonaliseerd, geraffineerd en geduldig wordt opgebouwd, is een professioneel of betrouwbaar aanvoelende benadering op zich geen enkele garantie. Wantrouw het gevoel van geloofwaardigheid.
Deel in een vroege fase geen gevoelige persoonsgegevens. Een kopie van een identiteitsbewijs, gedetailleerde persoonsgegevens, of gevoelige informatie over lopende mandaten en interne dossiers horen niet thuis in een eerste contactfase, ook niet wanneer de vraag hoffelijk, professioneel en perfect geformuleerd is.
Behandel dit als een bestuurskwestie, niet louter als een IT-risico. Dit hoort op de agenda van het bestuursorgaan. Raden van bestuur moeten expliciet bepalen hoe bestuurders en topkaderleden op dit type sociale manipulatie worden voorbereid, hoe incidenten worden voorkomen en gemeld, en welke reflexen verwacht worden bij twijfel.
Maak van melden een reflex. Verdachte gevallen mogen niet verzwegen worden uit schaamte. Meld ze aan de relevante platformen, bevoegde instanties en intern binnen de organisatie. Alleen zo ontstaat een realistisch beeld van de aard en schaal van het risico en kan het doeltreffend worden ingedijkt
Tot slot
De volgende keer dat er een interessant mandaat of vacature in uw inbox verschijnt, exact op maat geschreven, met de juiste toon en de juiste naam eronder, is de juiste reflex misschien niet enthousiasme maar vertraging. Neem die extra minuut. Bel. Verifieer. Twijfel.
Want het venijnigste aan deze fraude is niet dat ze amateuristisch vermomd is. Het is dat ze precies aanvoelt zoals een echte kans zou aanvoelen. En dat maakt haar zo effectief bij mensen die het meest te verliezen, en voor fraudeurs het meest te bieden hebben.
Over de auteur
Hilde Vanderschelden is Group Director en expert binnen de Global CEO & Board en ESG Practice bij Mercuri Urval. Ze is onafhankelijk bestuurder en voorzitter van het remuneratie- en nominatiecomité van Gezinszorg Villers VZW en jurylid van de Award Bestuur van het Jaar.
